info@werkenaanruimte.nl
06-81653376 (Henk) of 06-33758860 (Alice)
Resultaten onderzoek ongewenste kinderloosheid

Kinderloos in de kerk. Is er oog voor?

En hebben jullie ook kinderen?’ ‘…..nee, die hebben we niet’. Wij zijn ruim twaalf jaar getrouwd en hadden graag kinderen ontvangen. Elke keer ervaren we gevoelens van verdriet, onzekerheid, pijn en onbegrip. Ook hebben we soms het gevoel er niet bij te horen. We hebben contacten gehad met andere ongewild kinderloze echtparen. Veel gevoelens herkenden we van elkaar. Dit heeft ertoe geleid dat we ons afvroegen hoe ongewilde kinderloosheid binnen de christelijke gemeente wordt ervaren. We hebben onderzoek gedaan en in dit artikel trekken we een aantal conclusies die volgens ons de aandacht verdienen.

Taboe

Uit het onderzoek blijkt dat de beleving van het gemis van een kind erg hoog is en dat het verdriet erover in de jaren wel wat afneemt, maar zeker niet verdwijnt. Verder zien we dat het delen van het verdriet door er met anderen over te spreken vaak niet mogelijk blijkt. Waar dat wel gebeurt, is dat vooral in contacten met vrienden. Minder dan de helft kan er met hun ouders over spreken. Binnen de christelijke gemeente ervaart maar minder dan een kwart de ruimte om het verdriet te kunnen delen.

Hoewel er van tijd tot tijd bekende en minder bekende mensen in het openbaar vertellen dat zij te maken hebben met vruchtbaarheidsproblemen, lijkt er nog steeds een taboe op te rusten. Dit kan enerzijds veroorzaakt worden door de intieme kant van het onderwerp waardoor zij die er mee te maken hebben schroom voelen om er over te praten. Een andere kant is dat het niet te begrijpen is voor iemand die er niet mee te maken heeft. Zij kunnen niet invoelen wat er allemaal met je gebeurt als je merkt dat je niet op de normale manier zwanger wordt, welke gevoelens naar boven kunnen komen en voor welke keuzes je gesteld kunt worden. Meeleven is dan goed, de vraag kan dan zijn: “Hoe kan ik het beste meeleven?” In het algemeen kan gesteld worden dat meeleven vaak meer met zijn en minder met spreken te maken heeft. De erkenning dat het gemis er is en er voor het verdriet ook een plaats mag zijn, kan in veel gevallen helpend zijn. Men zit meestal niet te wachten op goedbedoelde ‘oplossingen’.

Verlegenheid

Als we gegevens uit het onderzoek op ons in laten werken, komen we tot de conclusie dat er aan verschillende kanten een verlegenheid is rondom het thema ‘ongewilde kinderloosheid’. Die verlegenheid merken we op bij kinderloze echtparen zelf, bij de christelijke gemeente en bij de ouders. We willen hier wat verder op in gaan vanuit hoe wijzelf en anderen het beleven.

Kinderloze echtparen

De verlegenheid wordt gevoeld door de kinderloze echtparen zelf, het reeds genoemde taboe speelt daarbij een grote rol. Zij kunnen eenzaamheid ervaren en zich buitengesloten voelen in een christelijke gemeente. Daar wordt ‘het gezin’ en ‘ouders, kinderen en kleinkinderen’ vaak als het normale beeld gezien. Tijdens de diensten en andere activiteiten komt dat beeld ook veelvuldig naar voren. Drie kwart van hen geeft de aandacht die zij binnen de christelijke gemeente ervaren een onvoldoende waarvan meer dan de helft een zware onvoldoende. Zij begrijpen best dat meestal een groot deel van de gemeente bestaat uit gezinnen met kinderen en daar mag zeker ook aandacht voor zijn. Zij die dat kunnen laten dat ook zien door hun steentje bij te dragen aan een vorm van kinderwerk.

Het is voor de openheid van essentieel belang dat kinderloze echtparen zelf open zijn over hun situatie en hun verdriet. De angst om het stempel ‘zielig’ opgedrukt te krijgen, kan mensen er van weerhouden om het verdriet (steeds weer) ter sprake te brengen.

Christelijke gemeente

Gemeenteleden en kerkenraden kunnen de verlegenheid ervaren doordat ze onmacht voelen omdat ze niet goed weten hoe om te gaan met gemeenteleden met verdriet vanwege kinderloosheid. Dit zou althans geconcludeerd kunnen worden uit de erg lage waardering voor de aandacht voor kinderloosheid in het onderzoek.

Er is ook geen ‘goede manier’ die in alle situaties werkt. Niet iedereen is hierin hetzelfde, niet iedereen reageert op dezelfde manier en niet iedereen heeft hetzelfde nodig. Wij hebben gemerkt dat mensen graag een oplossing willen geven. Dat gaf ons vaak het gevoel dat wij ons moesten verantwoorden. Bijvoorbeeld over de vraag waarom we wel of geen stappen in het medische circuit zetten of adoptie of pleegzorg overwogen. Het meest hebben wij gehad aan reacties van vrienden die gewoon luisterden naar ons verhaal en er voor ons waren.

Doopdiensten en moeder- en vaderdag zijn de meest genoemde moeilijke momenten in de kerkelijke gemeente. De meerderheid zou meer aandacht in het gebed (ook tijdens normale diensten) en in de preek waarderen.

Het gemis van kinderloosheid kan ook vragen naar God oproepen. “Waarom gebeurt dit ons?”, “Waarom verhoort God ons gebed niet? Geloven wij niet goed genoeg?”, “Kinderen worden een zegen van God genoemd, worden wij dan gestraft?” Het is niet denkbeeldig dat echtparen (of één van hen) in een geloofscrisis terecht komen. Als er daarnaast ook nog weinig betrokkenheid vanuit de gemeente ervaren wordt, bestaat de kans dat dit echtpaar van de gemeente vervreemdt of (wat nog erger is) het geloof laat varen.

Ouders

Ouders van wie één van de kinderen kinderloos is gebleven hebben te maken met het verdriet van hun kinderen die ze daarin willen steunen als het goed is. Er kan verschil van inzicht zijn over de keuzes die worden gemaakt. Als daarover gesproken wordt, kan dat pijn opleveren, waardoor verwijdering kan ontstaan.

Daarnaast kunnen zij ook hun eigen verdriet hebben omdat ze zelf geen opa en oma worden van hen. Als ze wel opa en oma zijn of worden van een van hun andere kinderen moeten ze hun aandacht verdelen tussen hun kind(eren) die wel kinderen hebben, hun kleinkinderen en hun kind(eren) die geen kinderen hebben.

Contact

Drie kwart van de deelnemers aan het onderzoek gaven aan graag ervaringen te delen met lotgenoten, zowel binnen als buiten de gemeente. Onze ervaring is dat het goed is om contact te hebben met anderen die in eenzelfde situatie zitten. Dat kan herkenning oproepen en je kunt elkaar hierdoor versterken en bemoedigen. Wij willen onze ervaring gebruiken om anderen te ondersteunen. Meer informatie hierover is te vinden op werkenaanruimte.nl.

Het zou daarnaast goed zijn dat binnen de christelijke gemeente de ruimte wordt ervaren om met elkaar gemeente van Christus te zijn. Of je nu alleenstaand bent, getrouwd bent en wel of geen kinderen hebt. Wij willen graag met kerkenraden en gemeenten meedenken in de bezinning hierop.

Een uitgebreide samenvatting van de resultaten van het onderzoek is op te vragen via de button hieronder.

 Contact

2 Reacties

  • Esther prijs Posted 2 november 2016 16:15

    Ik ben hier heel erg blij mee. Wat een herkenning! Ik ga zeker eens een kijkje nemen op jullie website. Ik hoop daar de mogelijkheid te vinden voor lotgenoten contact.

  • Joanne Posted 2 november 2016 19:19

    Goed verwoord en heel herkenbaar!

Geef reactie

Je e-mailadres zal niet worden gepubliceerd. Verplichte velden zijn aangegeven met een *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.